Acht Hertogen I

Tussen het oude centrum van Den Bosch en de Zuid-Willemsvaart ligt het vijf hectare grote Gasthuiskwartier. Het terrein was van het Gasthuisziekenhuis en is tien jaar geleden gekocht door de Vof Gasthuiskwartier, een samenwerkingsverband van AM en Heijmans. Het gebied wordt aan de oostkant omsloten door de Nieuwstraat met gemeentelijke- en rijksmonumenten en aan de zuidkant door de Dieze met daaraan de Gasthuispoort, de Oude apotheek en het Regentenhuis. Houben / Van Mierlo architecten zal zich de komende jaren buigen over de diverse opgaven bij de herontwikkeling van dit historische stukje stad.

Het masterplan voor het totale Gasthuiskwartier welke door West 8 is ontworpen biedt achter de monumenten ruimte voor nieuwbouw. Het ensemble wat de oude en nieuwe structuren hier met elkaar vormt wordt de ‘dronkenzeemansverkaveling’ genoemd. Bezoekers van het gebied worden elke keer opnieuw verrast doordat straten niet doorlopen maar de bouwblokken ten op zichten van elkaar verspringen. Houben / Van Mierlo architecten versterk deze ervaring door de nieuwe woonblokken zo te draaien, te plaatsen en te vormen dat een passant na elk gebouw moet afbuigen om zijn route te kunnen vervolgen. Hier wordt de bijzondere intieme Bossche stedenbouwkundige stegenstructuur nog eens op een subtiele manier vorm gegeven.

Het herenhuis aan de Nieuwstraat 24 in Den Bosch is in de 19e eeuw gebouwd als woning. De aan- en opbouwen achterzijde dateerde uit de 20e eeuw toen het in gebruik was als kantoor. In het Rijksmonument bevinden zich nu woningen waarbij de bestaande structuren zoveel als mogelijk zijn gerespecteerd. De monumentale trap is een eyecatcher en viert de thuiskomst.

De dakopbouw manifesteert zich als een gecontroleerde ‘fremdkörper’ die, juist door zijn abstracte vorm en zorgvuldige proporties, een parel vormt in het Bossche kappenlandschap. Zo ontstaat een gelaagd en toekomstgericht antwoord op stedelijke verdichting, waarin het monument niet wordt gefixeerd, maar opnieuw betekenis krijgt.

De gevel en het dak van de nieuwe uitbreidingen zijn uitgevoerd in messing losagnes. Een herinterpretatie van het oude dakdekken. De legering van koper en zink zorgt door het oxidatieproces voor een bijzondere patina dat goed aansluit bij het materiaalgebruik van de bestaande monumenten.

Door de historische poort open te stellen, kan men het achterliggende dwaalgebied betreden. Deze verassing aan de Nieuwstraat maakt nieuwsgierig en toont dat er in het gebied een hoop te ontdekken valt.

In de tuin achter het Rijksmonument is nieuwbouw gerealiseerd. Hierin bevinden zich drie stadswoningen. Met de nieuwbouw wordt in concept verwezen naar de oorspronkelijke situatie waarin de stadsvilla (het rijksmonument) beschikte over een diensthuis. De nieuwbouw is daardoor een eenvoudig volume met kap waarin de ‘voormalige’ poorten en sparingen dichtgemetseld zijn en nieuwe ramen en deuren voor de drie woningen worden gemaakt. De gelaagde gevel vertelt het fictieve verhaal van de transformatie van diensthuis naar wonen.